مسائل مورد بحث در پنجاه و هفتمین جلسه كميته محيط زيست – 1/11/87  – آلودگی نوری شهر تهران

خانم دکتر ابتکار در ابتداي جلسه توضیحاتی در خصوص آلودگی نوری دادند. ایشان گفتند با توجه به نورپردازی های غیر اصولی در شهر تهران، آلودگی نوری هم به آلودگی های تهران اضافه شده است. ایشان متذکر شدند که آلودگی نوری تبعات و آثار متعددی دارد که مدیریت شهری باید آنها را جدی گرفته و با کمک دست اندرکاران و صاحب نظران درصدد رفع آن برآید. نورپردازي در تمام دنيا تبديل به يک علم و دانش شده است، اما متاسفانه در تهران کاملا سليقه‌اي اجرا مي‌شود و هر شهرداري در هر منطقه‌اي يک نوع نورپردازي را اجرا مي‌کند. آلودگی نوری در تهران نه تنها پرندگان را از شهر فراری داده بلکه کودکان را از رویت زیبایی های آسمان محروم کرده است. ایشان تاکید کردند: پدیده آلودگی نوری آثار و تبعات متعددی از جمله کاهش دید در آسمان شب، تغییر اکوسیستم زندگی گیاهان و پردندگان موجود در شهرها را در پی دارد. ابتکار یاد آور شد: آلودگی نوری مصرف بی حد و حصر انرژی و اتلاف آن را نیز به همراه آورد.

رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر خاطر نشان کردند: مدیریت شهری باید برنامه و طرحی برای اجرای طرح های نورپردازی و جلوگیری از نورپردازی غیر اصولی و سلیقه ای بکند.

در ادامه جلسه دکتر ملاصالحی مدیرعامل سازمان زیباسازی شهرداری تهران با تاکید بر اینکه نورپردازی یک علم است ونباید آن را سلیقه ای اجرا کرد گفت: متاسفانه در زمینه نورپردازی صاحب نظر آکادمیک نداریم چرا که بحث نورپردازی و اجرای آن در مناظر شهری یک علم است. وی اظهار داشت: به همین دلیل تمام نورپردازی هایی که در تهران شاهد آن هستیم ماحصل سلیقه ای عمل کردن مدیران اجرایی در این زمینه است. وی یادآور شد: نبود روشنایی مناسب در برخی معابر و نقاط شهر مشکلات بسیاری در زمینه بروز ناهنجاری های اجتماعی و فرهنگی ایجاد کرده است.

دکتر ملاصالحی افزودند: نقاطی در شهر به عنوان مناطق بی دفاع شهری شناسایی شده است که عمده مسئله آنها به نور و روشنایی معابر هایشان برمی گردد. مدیرعامل سازمان زیباسازی شهرداری تهران افزود: با توجه به نبود فارغ التحصیلانی در زمینه نورپردازی و آشنا با این مقوله قرار است در رشته های مرتبط با این موضوع دروسی در این زمینه گنجانده شود و یا مثل سایر رشته ها در این زمینه روی فارغ التحصیلان در این زمینه سرمایه گذاری شود.

وی تصریح کرد: با مسوولان وزارت نیرو در زمینه سرمایه گذاری وبحث آلودگی نوری وارد مذاکره شده ایم و جلسات مکرری را برگزار کردیم آنها اذعان دارند که حتی توان عوض کردن لامپ های سوخته را هم ندارند چه برسد که به تکنولوژی نور فکر کنند. دکتر نصیری نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو فراکسیون محیط زیست مجلس نیز با تاکید بر وجود آلودگی نوری در کشور به خصوص در تهران گفت: مسئله نور و نورپردازی تنها به یک حوزه اجرایی خاصی مربوط نمی شود گاهی اوقات فکر می کنیم در حوزه مدیریت خودمان داریم زیباسازی انجام می دهیم در حالی که ده جای دیگر را خراب می کنیم. وی که متخصص نجوم و کیهان شناسی است طی ارائه گزارشی از رصد خانه های ایران و علم نجوم در کشور گفت: زمانی ایران پیشتاز علم نجوم در دنیا بود و بزرگترین رصد خانه های جهان در ایران بنا شده بود در حال حاضر در پی ساخت رصد خانه ملی کشور هستیم که برای یافتن یک مکان مناسب مدتها تلاش کردیم تا منطقه ای در کاشان و قم شناسایی شد.

وی گفت: نورپردازی های امروز در شهرها مانع از این می شود که بتوان آسمان را در شب رصد کرد. چنانچه بخواهیم منطقه قم را برای ساخت رصد خانه انتخاب کنیم نورپردازی شهر باید اصلاح شود. وی گفت: برای نورپردازی شهرها و معابر باید به نکاتی توجه داشت متاسفانه عمده لامپهایی که در حال حاضر برای روشنایی معابر استفاده می شود ، سمت آسمان را روشن می کنند در حالی که منظور ما از بحث روشنایی معبر روشن کردن زیر پای عابران است.

سید حامد میرزا خلیل مسوول گروه آلودگی نوری انجمن نجوم ایران نیز آلودگی نوری کشور را پدیده ای جدید ندانست و افزود: سهراب سپهری در قطعه شعری « قتل مهتاب به فرمان نئون» اشاره به بروز آلودگی نوری می کند. وی تاکید کرد: تحقیقات نشان می دهد آلودگی نور در درازمدت آسیب چشمی، کاهش تمرکز، برهم خوردن ساعت درونی، کاهش آستانه تحمل، افسردگی و افزایش سرقت و ... را در پی دارد.

وی افزود: برخلاف تصور عامه در یک جای تاریک وقتی یک نفر با یک چراغ قوه سعی در بازکردن درب یک منزل و یا یک ماشین را دارد بهتر می توان پی برد که یک سارق است تا زمانی که یک کوچه و معبر روشن است و هیچ کس شکی نمی کند که در یک جای روشن دزدی در حال اتفاق است.

وی همچنین به استفاده به بی رویه نورهای لیزری آبی و سفید در تهران اشاره کرد و افزود: استفاده از این نورها در ساختمان های بلند موجب می شود که پرندگان مسیر پروازی خود را گم کرده و با این ساختمان ها برخورد کنند. وی گفت: وقتی شب تا صبح روشن باشد نه تنها حیات جانوری و گیاهی در شهرها دچار اختلال می شود بلکه صدماتی را نیز به انسان وارد می سازد. گفتنی است.

جناب آقای دکتر کهرم نیز درادامه نقشه ای را که پراکندگی آلودگی نوری را در جهان نشان دادند.

قسمت های شرق ایالات متحده ی آمریکا و شمال غرب و غرب اروپا، بیشترین تراکم آلودگی نوری را دارند و این نشان از این دارد که در کشورهای پیشرفته هم توجهی درخور به مسئله ی آلودگی نوری نمی شود، انگار آسمان در همه جای دنیا به دست فراموشی سپرده شده است. البته در ژاپن، چین و هند هم، این آلودگی نوری به چشم می خورد. اما اگر نگاهی به آفریقا بیندازیم، خواهیم دید که تنها در قسمت هایی از شمال قاره، دارای پدیده ی آلودگی نوری هستند و بیشتر حجم آفریقا را، تاریکی تشکیل می دهد که مطمئناً تنها دلیلی که مناطق صحرای آفریقا، بیشتر مناطق ایران، فلات های تبت و مغولستان را از شر آلودگی نوری در امان نگه داشته است، این است که انسان توان زندگی در این مکان ها را ندارد.

اما در ایران هم، نقاطی وجود دارند که دارای آلودگی نوری فراوانی هستند. مثلاً تهران، استان های شمالی، شیراز، اصفهان و مشهد. در هر صورت، تراکم جمعیت در این مناطق، دلیل خوبی برای توجیه پدیده ی آلودگی نوری نیست.

ایران و کشورهای اروپای غربی، هر دو دارای آلودگی نوری هستند که به نسبت وسعت، ایران آلودگی نوری کمتری را متحمل است، اما تفاوتی فاحش بین منابع مصرفی تولید برق در ایران و اروپای غربی وجود دارد: اروپای غربی، بیشتر حجم برق مصرفی خود را از خورشید کسب می کند، آنها با استفاده از مجموعه ای از باتری های خورشیدی، برق مصرفی کشور را، خصوصاً در آلمان تولید می کنند. این آلودگی نوری منطقه را توجیه نمی کند، اما استفاده از منابع سالم را توجیه می کند.

در پایان این نشست مقرر شد کارگروه انرژی کمیته محیط زیست با استفاده از متخصصان از جمله کارشناسان محیط زیست، کارشناسان شهرداری و سایر متخصصان ذی ربط در خصوص کاهش آلودگی نوری در تهران طرحی را تهیه نمایند.